Het goede doel: vzw De Kromme Boom (1983 – 2013)

Vzw De Kromme Boom is een uniek sociaal hulpverleningsmodel voor mensen in een noodsituatie die door de mazen van het welvaartsnet vallen, niet meer kunnen leven of slechts aan de rand van de maatschappij overleven. De Kromme Boom richt zich tot deze groep die niet of nauwelijks structureel geholpen wordt door andere initiatieven.

Het therapeutisch systeem is gebaseerd op het gespreksmodel Transactionele Analyse (T.A.), en de intensieve werking van de leefgemeenschap waarbij een goede tijdsstructuur en zinvolle tijdsbesteding centraal staan.

De complexiteit van de problematiek en veelzijdige persoonlijkheidsstructuur van de hulpvragers noopt tot een allesomvattende structurele werkingsmethodiek i.p.v. symptoombehandelingen. De doelgroepomschrijving en pedagogische visie in De Kromme Boom kunnen aan de hand van onderstaande sleutelbegrippen geduid worden:

Het pedagogisch milieu

Elk pedagogisch milieu kan haperingen vertonen. Mensen die opgroeien in een disfunctionerende biotoop, vertonen zelf sneller een gelijkaardige psychologische, relationele en maatschappelijke disfunctie. Bij alle bewoners die ooit in De Kromme Boom verbleven hebben, werd steeds een vroegkinderlijk kindtrauma vastgesteld. Het sleutelbegrip ‘pedagogische groeibiotoop’ is dan ook een onontbeerlijk analysepunt voor elke nieuwe hulpvrager, om op zoek te gaan naar de oorzaken van de eigen emotionele problematiek. De pedagogische groeibiotoop omvat meer dan enkel de familie of de eventueel plaatsvervangende familie (pleeggezin, kinderpsychiatrie, adoptie, instellingen, scholen, …). Ook leerkrachten, verzorgers, opvoeders, buren, opvangouders, jeugdwerkingen, e.d. hebben allen een positieve/negatieve impact in de psychologische en emotionele ontwikkeling van kinderen/jongeren. Vaak bevinden hulpvragers zich tevens in een administratieve chaos, een financiële negatieve spiraal van schulden en ontbreekt een positieve inbedding in de maatschappij. Een psychologische chaos overheerst een evenwichtige levensstructuur en –ritme. De hulpvragers vertonen de nood aan een totaalstructuur van wonen, werken⁄studeren, therapeutische begeleiding en ontspanning.

In de leef- en werkgemeenschap met 24 uur op 24-begeleiding wordt gestreefd naar inzicht in het eigen functioneren om van daaruit te komen tot een bewuste gedragsbepaling. Het beschermende kader betekent dat er voor elke participant in de leefgemeenschap ruimte vrijkomt om te kijken naar, en werken aan, de essentie van hun zijn. De Kromme Boom pakt dan ook de totaalproblematiek aan, zodat na enkele jaren een echte (her)integratie in de maatschappij realistisch is.

‘Hoe kan je van een ander houden, als je niet van jezelf houdt?’

Vroegkinderlijk maken mensen allerlei (psychologische) aanpassingen, waarbij maatschappelijke vervreemding en⁄of interne vereenzaming een harde realiteit kunnen worden. De gevoelsmatige en psychologische nood wordt dan vaak op een (zelf)destructieve manier gecompenseerd door bv. het gebruik van (legale en⁄of illegale) verslavende middelen. In De Kromme Boom is drugsvrij leren leven een deel van de doelstelling. Elkeen leert kiezen voor het niet gebruiken van deze verslavende, verdovende middelen vanuit (zelf)analyse en de ervaring dat het trachten stilleggen van de pijnlijke emotie geen structurele langdurige oplossing biedt. Ook bij alcoholmisbruik, automutilatie, depressie, e.a. wordt op zoek gegaan naar de dieperliggende oorzaken van een overmatig misbruik en eventuele (zelf)destructie.

De bespreekbaarheid van de oorzaken van het ‘zich niet goed voelen’ wordt pas realistisch na het opbouwen van ‘veilige’ vertrouwens- en vriendschapsbanden binnen de leefgemeenschap. Pas wanneer mensen intern een gevoelsmatig en/of psychologisch evenwicht kunnen herstellen, wordt relatiebekwaamheid naar de familie en/of een mogelijke partner realistisch. In De Kromme Boom wordt dan ook bewust omgegaan met lichaamstaal, interne en externe communicatie en ligt de nadruk binnen de leefgemeenschap op constructieve en zinvolle dialoog. De Transactionele Analyse (T.A.) is binnen De Kromme Boom het middel tot communicatieve groei, zowel intern als extern. De geëigende werkingsmethodiek van de leefgemeenschap zorgt via confrontatie, dialoog en vriendschap voor een therapeutisch heilzame groeipotentie, –protectie en –permissie.

Sociale hulpverlening

Elkeen maakt in de kindertijd gematigde en⁄of vergaande emotionele en psychologische aanpassingen. De inhoud en vorm van aanpassingen zijn variabel en afhankelijk van het individu. In De Kromme Boom zijn pathologische persoonlijkheidszijnswijzes (hypochondrie, psychopathie, e.a. zie MMPI) geen taboe, maar bespreekbaar en werkbaar. De negatieve geladenheid van elke vergaande aanpassing kan geanalyseerd en omgebogen worden tot een positieve eigenschap.

Op verzoek van de betrokkene is het mogelijk een intelligentieonderzoek, een persoonlijkheidstest of een onderzoek naar zijn studie- of beroepsbekwaamheid te laten uitvoeren. Dit gebeurt intern door een staf van ervaringsdeskundigen en academici. De testresultaten worden aan de betrokkene medegedeeld. In De Kromme Boom wordt geen medicatie voorgeschreven om de emotie stil te leggen. Een intensieve begeleiding vormt het begin van een heldere analytische dialoog, waarbij het inzicht de betrokkene uitzicht biedt op emotionele en psychologische groei.

Doordat de toetreding en het verblijf in De Kromme Boom steeds en doorlopend op vrijwillige basis gebeurt, blijken langere verblijfsperioden geen uitzondering. Elke hulpvrager kan uitgroeien tot volwaardig stafmedewerker van de leefgemeenschap, waarbij hij of zij zorg en verantwoordelijkheid kan dragen voor de ander. De facto blijkt een verblijfsduur van 2 jaar een gemiddelde rijpingstijd voor een succesvolle wederintegratie in de samenleving.